1. YAZARLAR

  2. Orhan Kaplan

  3. Cumhuriyet ile demokrasi aynı şey midir?
Orhan Kaplan

Orhan Kaplan

Cumhuriyet ile demokrasi aynı şey midir?

A+A-
Çoğumuzda cumhuriyet ve demokrasi kavramlarının birbirlerine bağımlı, ayrılmaz bir bütün oldukları konusunda bir inanç egemendi.
Cumhuriyetsiz bir demokrasinin hep eksik kalan bir yanı olduğu, demokrasisiz bir cumhuriyetin ise, rejim olarak bir üstünlük sağlamayacağına yönelik düşünce vardı geçmişte.
Oysa cumhuriyet ve demokrasi arasında, her zaman ve her yerde geçerli bir tamamlayıcılık ilkesinin yürürlükte olması gerekmediği çok açık olmasına karşın…
Ama ne var ki, bu güne dek cumhuriyeti demokrasiden soyutlayarak, cumhuriyeti salt kendi başına yeterli ve anlamlı bir hedef olarak görülmesi gerektiği dikte ettirildi topluma.
Ve hatta cumhuriyeti üstün bir ilke, kendi başına bir amaç, demokrasiyi ise bir araç olarak sunan bu yaklaşımlar demokrasiyi yıllarca “Öcü” gibi gösterdi.
Tamam…
Cumhuriyeti demokrasiden soyutlayarak yüceltmenin arkasında yatan düşüncenin, topluluk kimliklerinin giderek parçalanması, ulusal aidiyetin cazibesini yitirmesi, çok kimlikli ve değişken mekânlı varoluşların yaygınlaşması karşısında hissedilen endişeydi…
 
* * *
 
Cumhuriyet bir yönetim biçimidir…
Şekil yönünden halk iradesinin egemen olduğu bir yönetim biçimidir…
Cumhuriyetin dar tanımı, siyasal iktidarın bir aileye, bir sınıf, zümre veya şahsa yasal olarak ait olmadığı bir rejimi belirtir…
Ama bu, asla göründüğü gibi değildir.
Demokrasi ise bir yaşam biçimidir. 
Eğer yönetici aldığı kararlarında toplumun, bireylerin hakkını dikkate alıyor, onu adam yerine koyuyor, onları dinliyorsa bu bir demokrasidir.
Osmanlı zaman-zaman bunu yapmıştır.
Zaten eğer demokrasi olmasa idi hiç bir azınlığın ne kültürel, ne dini, nede etnik yapısını koruması olası değildi.
Oysa Osmanlı’da yönetim bir cumhuriyet değildi.
Tek parti diktotaryasının olduğu veya halkına her seçimde kendisini zorla seçtiren sistemlerin olduğu yerlerde de asla demokrasi olmaz ama adı cumhuriyet olabilir.
İran İslam Cumhuriyeti, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği, Suriye Arap Cumhuriyeti gibi…
Yönetim biçimleri Cumhuriyet ama demokrasi yoktur buralarda…
 İngiltere bir Kraliyet ama demokratik bir ülkedir…
Yani bir ülkenin Cumhuriyet olması çok fazla bir anlam taşımıyor, eğer demokratik değilse…
 
* * *
 
Demokrasiyi, dar anlamda, bir özgürlükler rejimi olarak tanımlayabiliriz.
Seçme-seçilme özgürlüğünün ötesinde, insanın düşündüğünü ifade etmesi, istediği inanç ve kültürel değerleri yaşaması gibi hakları da içerir.
Demokrasi, içinde çoğulluk ilkesini barındırır…
Cumhuriyet ise vurguyu, kurumsal bütünlüğe yapar.
Yani devleti ön plana alır, insanı değil…
Demokrasinin sınırlarını, başkalarının özgürlüklerine müdahale edilmesi çizer.
Geniş anlamda demokrasi, pozitif özgürlükleri kapsar.
Pozitif özgürlük, insanın nesne değil, özne olma haklarını tanımlar. Düşünen, arzulayan, eyleme geçen ve yaptığı seçimlerin sonuçlarının sorumluluğunu üzerine alan bir özne söz konusudur.
Demokrasi ile taçlandırmaya çabaladığımız cumhuriyetin 92. Yılı kutlu olsun…
Bu yazı toplam 155 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.